Vì sao học tiếng Anh nhiều nhưng không sử dụng được

  • Monday, Jun 08 2015
  • Written by 

Là một chuyên gia giàu kinh nghiệm và uy tín trên lĩnh vực đào tạo tiếng Anh, CEO Nguyễn Anh Đức thường xuyên được các báo lớn mời chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức về các phương pháp học tiếng Anh. Nhân dịp cuốn sách Luyện siêu trí nhớ từ vựng tiếng Anh theo phương pháp Do Thái ra đời, thầy giáo Nguyễn Anh Đức đã chỉ ra các nhược điểm cố hữu trong cách học từ vựng của người Việt khi học tiếng Anh, đồng thời nêu ra cách khắc phục nhanh chóng theo phương pháp Do Thái ở hai bài viết được đăng trên báo điện tử Vnexpress.net ra ngày 7/6 và 8/6

Thầy giáo Nguyễn Anh Đức - CEO Smartcom

Phần lớn người học tiếng Anh gặp rắc rối với việc học thuộc, ghi nhớ và sử dụng đúng từ vựng trong bối cảnh. Tình trạng phổ biến của người học ngoại ngữ nói chung và học tiếng Anh nói riêng là việc học trước quên sau, học nhiều nhưng sử dụng được ít.

Vấn đề này có nguyên nhân từ trong cách học. Nếu ta tiếp tục học như cũ thì sẽ thu kết quả như cũ, nhưng nếu ta học theo cách khác thì chắc kết quả cũng khác. Tôi sẽ chia sẻ với các bạn một kỹ thuật học ngoại ngữ khôn ngoan của người Do Thái, những người luôn được coi là rất thông minh và thú vị hơn nữa là họ thường biết khá nhiều ngoại ngữ.

Những nguyên nhân cốt lõi khiến cho việc học ngoại ngữ rất hay bị quên, hoặc không dùng đúng trước hết là do học ngoại ngữ câm. Tức là chúng ta chỉ học bằng mắt: đọc tài liệu, gặp từ mới, tra từ điển và thậm chí tra phiên âm, viết ra giấy một cách cẩn thận, rồi tự cảm thấy hài lòng với bản thân vì “mình thật là chăm chỉ”. Tất cả quá trình học đó diễn ra hoàn toàn câm lặng.

Cách học này phát huy hiệu quả rất chậm vì nó trái ngược hoàn toàn với cách học ngôn ngữ tự nhiên của con người. Đó là khi còn rất nhỏ, chúng ta học tiếng mẹ đẻ của mình bằng tai, nghe nhiều đến mức thấm sâu những chuỗi âm thanh có nghĩa (là các từ vựng và câu) rồi hồi đáp lại những người xung quanh cũng lại bằng âm thanh do chính ta sản xuất ra, đó là lời nói. Chúng ta cứ học bằng tai, bằng miệng và bằng mắt (mắt ở đây là quan sát hình ảnh chứ không phải là đọc chữ viết) như vậy cho đến khi giao tiếp thành thạo bằng tiếng mẹ đẻ rồi thì chúng ta mới bắt đầu thực sự học chữ viết.

Điều thú vị là cho tới khi trưởng thành, ta thuộc hàng triệu từ vựng tiếng Việt mà không cần tra bất cứ loại từ điển tiếng Việt nào. Tất cả đều tự nhiên đi vào trí nhớ của chúng ta trong môi trường giao tiếp bằng âm thanh đầy sôi động. Nó ngược lại hoàn toàn với quá trình học ngoại ngữ sau này: câm hoặc rất ít khi học bằng âm thanh.

Điều tiếp theo phải nói tới là việc học từ vựng rời rạc. Sự thật là nhiều người học thuộc rất nhiều từ vựng tiếng Anh, nhưng khi đọc bài đọc phức tạp thì lại luôn cảm thấy không thực sự hiểu được bài đọc hoặc không nghe kịp người bản ngữ nói dù cho đã biết nghĩa tất cả các từ vựng trong đó. Học từ vựng rời rạc theo danh mục từ là cách học không hiệu quả, nó thường dẫn đến cảm giác bất lực khi sử dụng từ vựng trong giao tiếp thực tiễn.

Đó là vì từ vựng thì mang nghĩa và một từ thì có thể có rất nhiều nghĩa khác nhau. Nhưng giao tiếp thì ta lại nói ý, nghe ý, hiểu ý... mà mỗi ý thường được hình thành tối thiểu bằng một cụm từ, hoặc đầy đủ hơn là một câu. Nếu ta nói một từ mà người nghe vẫn hiểu ý của ta thì đó không có nghĩa là từ vựng rời rạc, đó đã đủ để hình thành ý, mà chính bối cảnh giao tiếp cụ thể ấy đã giúp từ vựng rời rạc phát huy ý của nó.

Chính vì thế, học từ vựng trong cụm từ hoặc trong câu mới thực sự giúp ta hiểu đúng và dùng đúng nó. Còn nếu chỉ học từ vựng rời rạc thì ta sẽ gặp khó khăn trong việc hiểu đúng tiếng Anh, và lúc đó lại đổ thừa cho nguyên nhân muôn đời và chán nản nhất - đó là chưa có đủ ngữ pháp.

Sự thực là ngữ pháp chẳng đóng vai trò lớn đến thế trong việc bạn có hiểu đúng một cụm từ hay không. Để làm rõ hơn chi tiết này tôi xin lấy ví dụ trong tiếng Việt: “thắng” và “bại” là hai từ vựng trái nghĩa trong tiếng Việt, nhưng khi đi vào cụm từ hoặc vào câu thì chưa chắc chúng đã trái nghĩa.

Cụ thể với hai câu sau nhé: “tôi đánh thắng nó” và “tôi đánh bại nó” thì rõ ràng “đánh thắng” và “đánh bại” là các cụm từ đồng nghĩa. Nhưng “bại” và “thua” là hai từ đồng nghĩa, vậy mà vào cụm từ hoặc vào câu thì chúng lại hoàn toàn trái nghĩa. Ví dụ: “Tôi đánh bại nó” và “tôi đánh thua nó” thì chẳng đồng nghĩa với nhau chút nào. Như vậy rõ ràng cụm từ đóng vai trò quyết định trong việc tạo dựng ý qua các ví dụ vừa nêu.

Trong tiếng Anh cũng vậy, các từ vựng sẽ thực sự phát huy ý của nó trong trạng thái cụm từ hoặc trong câu. Ví dụ accountable có nghĩa là “có thể đếm được” và hold có nghĩa là cầm, nắm, ôm... nếu xét ở nghĩa của từng từ rời rạc, nhưng khi kết hợp với nhau thì cụm từ hold accountable lại có nghĩa là “chịu trách nhiệm” chứ chẳng liên quan gì tới nghĩa là cầm nắm hay có thể đếm được cả.

Không phải mọi từ vựng tiếng Anh khi đi vào cụm từ thì đều thay đổi về nghĩa, mà cái ta cần lưu ý là việc học từ vựng theo cụm từ hay câu sẽ là bối cảnh hẹp của từ vựng (bối cảnh rộng là cả quá trình giao tiếp có sử dụng chúng), là môi trường nuôi dưỡng ý cho từ vựng, hay nó chính là cái thực sự mà ta cần học nhất.

Còn nhiều sai lầm khi học từ vựng mà qua nhiều năm dạy học tiếng Anh tôi nhận thấy người học vẫn thường mắc phải, nhưng trong phạm vi bài viết ngắn này tôi chỉ muốn nêu ra hai sai lầm điển hình là học từ vựng câm và học không theo cụm từ hoặc tách rời bối cảnh. 

Người Do Thái từ hàng nghìn năm trước đã học ngoại ngữ bằng âm thanh và học thẳng cụm từ hoặc từ vựng ở trong bối cảnh. Và sự thật là họ học ngoại ngữ rất nhanh, ghi nhớ được nhiều từ vựng, mọi từ vựng học xong là dùng được ngay trong giao tiếp. Một người Do Thái nói được vài ngoại ngữ là điều bình thường. Cách học của họ khá đơn giản và thú vị: họ lồng ghép cụm từ của tiếng Do Thái và ngoại ngữ mà họ cần học.

Trong cuốn sách Trí tuệ Do Thái (Jerome becomes genius) của Eran Katz, một tác giả người Do Thái đã lập kỷ lục Guiness về khả năng ghi nhớ một dãy số có 500 chữ số sau khi nghe chỉ một lần, ông đã mô tả người Do Thái học ngôn ngữ mới như sau: “Nhờ một phương pháp độc đáo mà những người Do Thái khắp nơi trên thế giới đã sử dụng: ở mỗi cộng đồng, người ta đều phát minh ra một ngôn ngữ mới là sự kết hợp giữa tiếng Do Thái thiêng liêng và tiếng địa phương nơi đó. Họ hòa trộn tiếng địa phương với những từ tiếng Do Thái để giữ ngọn lửa của tiếng Do Thái rực cháy mãi”.

Và từ đó, người ta thấy xuất hiện những hiện tượng ngôn ngữ thú vị như: tiếng Ba Tư Do Thái, tiếng Do Thái Tây Ban Nha, và cả tiếng Đức Do Thái mà ngày nay còn gọi là tiếng Yiddish, một thứ tiếng có hai phần ba là tiếng Đức và một phần ba còn lại là tiếng Do Thái…

Bạn có thể xem một ví dụ đơn giản là khi người Tây Ban Nha gốc Do Thái muốn dạy con mình tiếng Do Thái (tiếng Do Thái lúc này là ngoại ngữ ở Tây Ban Nha), họ sẽ phối trộn một vài từ tiếng Do Thái vào tiếng Tây Ban Nha như sau: “Kada uno es sadik en sus ojos” – câu này có nghĩa là: “mỗi người đều có quyền là một sadik” trong đó từ sadik là từ tiếng Do Thái, có nghĩa là người ngay thẳng.

Rồi họ nâng dần mật độ sử dụng tiếng Do Thái trong câu đó lên nhiều hơn. Bằng cách trộn ngôn ngữ đó, đứa trẻ Do Thái có thể học rất nhanh, tự nhiên và thú vị như một trò chơi giàu thách thức đối với trí nhớ. Thực ra trong tiếng Việt ta cũng giao tiếp với nhau nhiều bằng cách trộn ngôn ngữ như vậy. Ví dụ như ai đó nói: “con bé đó là hot-girl đấy”.

Rõ ràng chữ hot-girl là từ tiếng Anh được trộn vào câu tiếng Việt, và dần dần ta hiểu rồi chấp nhận từ hot-girl trong cuộc sống của chúng ta mà không bao giờ bận lòng phải dịch nó sang tiếng Việt. Chỉ có điều, chúng ta vay mượn vài từ và lồng ghép vào lời nói hàng ngày, nhưng chúng ta không xây dựng thành một tài liệu có tính hệ thống. Giả sử chúng ta phải nghe một bài tiếng Anh có nội dung như sau:

“This is the voice mail of Brian James at Smartcom Training Center. I will be out of the office all week at a teachers’ conference. If it is an emergency, please call my teaching assistant Ms. Clarke at extension 71. Ms. Clarke will take care of all of my daily work until I’m back in the office this weekend. If you need my personal responses before the end of the week, feel free to send me an email at  This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. . I’ll reply to you as soon as possible”.

Một bài nghe như thế này thường sẽ gây nhiều khó khăn cho các bạn, nhưng nếu bạn học theo cách lồng ghép từ vựng như cách của người Do Thái thì chắc sẽ thú vị và dễ chịu hơn nhiều. Hãy tham khảo đoạn sau:

“This is hộp thư thoại of Brian James at Smartcom Training Center. I will không có ở văn phòng all week at một hội nghị giáo viên. If it is một tình huống khẩn cấp, please call trợ lý giáo vụ của tôi Ms. Clarke theo số máy lẻ 71. Ms. Clarke will phụ trách all of công việc hàng ngày của tôi until I’m trở lại văn phòng this weekend. If you need my các câu trả lời cá nhân before the end of the week, đừng ngại gửi cho tôi an email at  This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. . I’ll trả lời cho you sớm nhất có thể. Thank you”.

Bạn hãy nói to các cụm từ tiếng Việt mà bạn nhìn thấy đó thành các cụm từ tiếng Anh từ bản nghe gốc, và cố gắng vận dụng trí nhớ của mình để tập nói to nhiều lần. Khi tôi ứng dụng kỹ thuật này đối với các lớp học mà tôi dạy thì trong vòng không quá 10 phút tất cả mọi người đều thuộc toàn bộ 13 cụm từ có nghĩa tiếng Việt như trên.

Sau một buổi học 90 phút với nhiều bài thực hành tương tự, mọi học viên đều nhớ được trên 50 cụm từ. Điều thú vị nhất là một tuần sau gặp lại, họ vẫn nhớ các cụm từ đó và vận dụng chính xác ngay vào trong bối cảnh giao tiếp thực. Bạn hãy thử trí nhớ của mình với bài tập trên và tham khảo đáp án dưới đây, chỉ 10 phút sau bạn sẽ thuộc rất sâu 13 cụm từ đó.

 

- Hộp thư thoại - the voice mail

- Không có ở văn phòng - be out of the office

- Hội nghị (họp) giáo viên - a teachers’ conference

- Một tình huống khẩn cấp - an emergency

- Trợ lý giáo vụ của tôi - my teaching assistant

- Theo số máy lẻ - at extension

- Phụ trách - take care of

- Các công việc hàng ngày của tôi - my daily works

- Trở lại văn phòng - back in the office

- Các câu trả lời cá nhân - personal responses

- Đừng ngại gửi tôi - feel free to send me

- Trả lời cho - reply to

- Sớm nhất có thể - as soon as possible

Lưu ý rằng phương pháp này chỉ phù hợp với những người có trình độ tiếng Anh từ sơ cấp (elementary) đến trung cấp (intermediate).

Nguyễn Anh Đức

CEO Smartcom.

(Nguồn: http://vnexpress.net/tin-tuc/giao-duc/hoc-tieng-anh/vi-sao-hoc-tieng-anh-nhieu-nhung-khong-su-dung-duoc-3230046.html)

Read 5005 times
Rate this item
(1 Vote)

  Liên kết Mạng xã hội

KỲ THI SÁT HẠCH HỌC BỔNG

IELTS Special một trong những khoá học đặc biệt nhất của

Read more

Smartcom đồng hành tìm

Hult Prize là cuộc thi ý tưởng kinh doanh toàn cầu dành cho

Read more

  Liên kết

Style Setting

Fonts

Layouts

Direction

Template Widths

px  %

px  %